Sprzęt elektryczny na budowie: wymagania i normy instalacyjne

Minimalny zestaw zgodny z normami obejmuje: rozdzielnicę główną (WRU) o stopniu ochrony IP54 wyposażoną w wyłącznik główny oraz RCD, rozdzielnice podrzędne IP44 z wyłącznikami nadprądowymi (MCB) na każdą linię oraz RCD 30 mA dla wszystkich grup gniazd, kable N2XH do instalacji stacjonarnych oraz elastyczne kable typu OnPD do tymczasowych połączeń, zestaw uziemiający z systemem TN-S lub TN-C-S oraz gniazda typu CEE o stopniu ochrony IP44.

W przypadku urządzeń przenośnych: należy stosować elektronarzędzia klasy II lub III, RCD 10 mA w warunkach szczególnie niebezpiecznych (wilgoć, wykop), przenośne oświetlenie o napięciu nieprzekraczającym 50 V, a w warunkach szczególnie niekorzystnych – nie więcej niż 12 V. Podstawą techniczną są normy serii PN-HD 60364 oraz PN-EN 50575.

Podstawa normatywna

Tymczasowe zasilanie budów regulują:

• Normy serii PN-HD 60364 (dotyczące instalacji elektrycznych oraz oświetlenia)
• Przepisy techniczno-budowlane dotyczące bezpieczeństwa pracy w budownictwie
• Norma PN-HD 60364-4-41 (wymagania dotyczące ochrony przed porażeniem elektrycznym)
• Przepisy dotyczące organizacji robót budowlanych

Przyłącze zasilania

Tymczasowe przyłącze realizowane jest w porozumieniu z operatorem sieci dystrybucyjnej. Na wejściu instaluje się rozdzielnicę główną (WRU) wyposażoną w:

• Wyłącznik główny (obrotowy lub nadprądowy)
• Licznik energii elektrycznej
• Wyłącznik różnicowoprądowy (RCD) na wejściu

Rozdzielnice podrzędne

Na placu budowy stosuje się dwa typy rozdzielnic:

WRU (rozdzielnica główna) – główny punkt zasilania placu budowy. Stopień ochrony nie może być niższy niż IP44.

Rozdzielnice podrzędne (RP) – jednostki pośrednie służące do podłączenia grup odbiorników. Montowane w strefach prowadzenia prac.

Wszystkie rozdzielnice muszą być wyposażone w:

• Wyłączniki nadprądowe (MCB) na każdą linię odchodzącą
• RCD o prądzie różnicowym 30 mA dla wszystkich grup gniazd (zgodnie z PN-HD 60364-4-41)
• Gniazda typu CEE o stopniu ochrony IP44
• Wskaźnik obecności napięcia (zazwyczaj w standardowym wyposażeniu)

Obowiązkowe urządzenia ochronne

• Wyłączniki nadprądowe (MCB) – na każdą linię, o charakterystyce C lub D
• RCD 30 mA – obowiązkowe dla wszystkich grup gniazd i narzędzi przenośnych
• RCD 10 mA – stosowane w warunkach szczególnie niebezpiecznych (wilgotne pomieszczenia, prace w wykopach)
• Wyłącznik na wejściu – do ogólnej ochrony i umożliwienia całkowitego odłączenia zasilania

Uziemienie

Na placu budowy wymagany jest system uziemienia TN-S lub TN-C-S. Zgodnie z normami serii PN-HD 60364, system TN-C nie może być stosowany poniżej punktu rozdziału – przewód PEN może zostać rozdzielony na PE i N tylko w punkcie wejściowym, a dalej na placu budowy przewód neutralny (N) i ochronny (PE) muszą być prowadzone oddzielnie. Wymagania:

• Ponowne uziemienie PEN na wejściu – nie więcej niż 30 Ω (zgodnie z wymogami dotyczącymi ochrony przeciwporażeniowej); wartość 4 Ω odnosi się do uziomu neutralnego źródła zasilania.
• Wszystkie metalowe obudowy urządzeń są uziemione.
• Rusztowania i ogrodzenia są podłączone do układu wyrównywania potencjałów.
• Przewodniki układu wyrównywania potencjałów – minimum 6 mm² dla miedzi lub 16 mm² dla aluminium; przekrój przewodu ochronnego PE dobiera się zgodnie z normą PN-HD 60364-5-52.

Linie kablowe

• Do instalacji stacjonarnej: kabel N2XH (klasa B2ca-s1,d0,a1) w rurach ochronnych lub na korytkach kablowych.
• Do połączeń tymczasowych: kabel OnPD (H07RN-F) o elastycznej izolacji gumowej.
• Zewnętrzne instalacje tymczasowe na słupach: wysokość nie niższa niż 2,5 m nad miejscami pracy, 3,5 m nad ciągami komunikacyjnymi i 6 m nad drogami przejazdu.
• Przejścia przez drogi: w rurach zakopanych na głębokość 0,8 m lub na słupach na wysokości co najmniej 6 m.

Przenośne urządzenia elektryczne

• Elektronarzędzia klasy II (podwójna izolacja) lub klasy III (bezpieczne napięcie SELV do 50 V; tradycyjnie 36/42 V) do pracy w wilgotnych pomieszczeniach.
• Przedłużacze – kabel OnPD 3×1,5 mm² lub 3×2,5 mm². Maksymalną długość wyznacza obliczenie spadku napięcia: przy prądzie 16 A na 60 m kabla 1,5 mm² następuje spadek napięcia o około 10 %, dlatego długie linie należy prowadzić przewodem o przekroju 2,5 mm².
• Przenośne oprawy oświetleniowe – napięcie nie wyższe niż 50 V, a w szczególnie niekorzystnych warunkach (ciasnota, wilgoć, kontakt z metalowymi powierzchniami) – nie więcej niż 12 V.

Oświetlenie placu budowy

Normy oświetlenia placów budowy określają przepisy techniczno-budowlane. Oświetlenie dzieli się na robocze (w strefach wykonywania prac), awaryjne, ewakuacyjne oraz ochronne; wymagane natężenie oświetlenia zależy od rodzaju i kategorii wykonywanych prac. Oświetlenie ogólne placu realizuje się zazwyczaj za pomocą reflektorów na masztach i słupach, natomiast oświetlenie lokalne – oprawami w strefie roboczej; zasilanie przenośnych opraw musi spełniać wymogi dotyczące ochrony przeciwporażeniowej (RCD) opisane powyżej.

Minimalny zestaw na plac budowy

1. Rozdzielnica główna IP54 wyposażona w wyłącznik izolacyjny oraz RCD.
2. 1–2 rozdzielnice podrzędne IP44 z wyłącznikami nadprądowymi (MCB) i RCD 30 mA.
3. Kabel N2XH lub OnPD do rozdziału zasilania.
4. Zestaw uziemiający (szpile, taśma, zaciski).
5. Gniazda przemysłowe CEE IP44 do podłączania urządzeń.