Euroklasy kabli wg CPR: Aca–Fca, klasy s, d, a i deklaracja DoP
Co oznaczają klasy Eca, Dca, Cca i B2ca-s1,d0,a1 na bębnie kabla, jak bada się je wg EN 50399 i EN 60332-1-2 oraz jak czytać DoP i oznakowanie CE.

Od lipca 2017 roku każdy kabel i przewód przeznaczony do stałego montażu w budynkach, wprowadzany na rynek UE, musi mieć deklarowaną klasę reakcji na ogień. Na bębnie pojawił się więc zapis w rodzaju „Eca” albo „B2ca-s1,d0,a1”, a w dokumentach – deklaracja właściwości użytkowych. Wyjaśniamy, co oznaczają poszczególne litery, jakimi badaniami są potwierdzane i jak czytać etykietę, żeby świadomie dobrać kabel do obiektu.
Skąd wzięły się euroklasy kabli
Podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011, czyli CPR (Construction Products Regulation), które jest stopniowo zastępowane nowym rozporządzeniem (UE) 2024/3110. Kable stałe w obiektach budowlanych są wyrobem budowlanym, a dla nich obowiązuje norma zharmonizowana EN 50575 – kable elektroenergetyczne, sterownicze i telekomunikacyjne do zastosowań ogólnych w obiektach budowlanych, objęte wymaganiami dotyczącymi reakcji na ogień. Okres współistnienia zakończył się 1 lipca 2017 r.; od tego dnia producent musi wystawić deklarację właściwości użytkowych (DoP) i oznakować wyrób znakiem CE.
Klasy i kryteria określa rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/364, a sposób klasyfikacji – norma EN 13501-6. Ważne: euroklasa mówi o tym, jak kabel zachowuje się jako paliwo w pożarze (rozprzestrzenianie płomienia, ciepło, dym, krople, kwasowość). Nie mówi nic o tym, czy obwód będzie działał w ogniu – to jest odporność ogniowa, badana innymi metodami (np. EN 50200) i oznaczana symbolami PH lub E30/E90.
Klasy główne: od Aca do Fca
Siedem klas głównych tworzy skalę od wyrobu praktycznie niepalnego do wyrobu, którego właściwości nie zbadano. Klasy B1ca–Eca wymagają co najmniej próby pojedynczego kabla według EN 60332-1-2 (pionowa próbka, palnik 1 kW); klasa Aca – wyłącznie EN ISO 1716. Klasy B1ca–Dca wymagają dodatkowo badania wiązki kabli według EN 50399.
| Klasa | Badania | Najważniejsze kryteria (rozp. 2016/364) | Typowe zastosowanie w praktyce |
|---|---|---|---|
| Aca | EN ISO 1716 | ciepło spalania PCS ≤ 2,0 MJ/kg | np. kable z izolacją mineralną, rzadko spotykane |
| B1ca | EN 50399 (palnik 30 kW) + EN 60332-1-2 | FS ≤ 1,75 m; THR ≤ 10 MJ; szczyt HRR ≤ 20 kW; FIGRA ≤ 120 W/s | obiekty o najwyższych wymaganiach, tunele |
| B2ca | EN 50399 (20,5 kW) + EN 60332-1-2 | FS ≤ 1,5 m; THR ≤ 15 MJ; szczyt HRR ≤ 30 kW; FIGRA ≤ 150 W/s | drogi ewakuacyjne, budynki wysokie, obiekty użyteczności publicznej |
| Cca | EN 50399 (20,5 kW) + EN 60332-1-2 | FS ≤ 2,0 m; THR ≤ 30 MJ; szczyt HRR ≤ 60 kW; FIGRA ≤ 300 W/s | biura, szkoły, szpitale, trasy kablowe w szachtach |
| Dca | EN 50399 (20,5 kW) + EN 60332-1-2 | THR ≤ 70 MJ; szczyt HRR ≤ 400 kW; FIGRA ≤ 1300 W/s | obiekty o mniejszym ryzyku, budynki przemysłowe |
| Eca | EN 60332-1-2 | płomień na próbce ≤ 425 mm | standardowe przewody PVC w budownictwie mieszkaniowym |
| Fca | – | brak określonych właściwości | nie do stałego montażu tam, gdzie wymagana jest klasa |
Skróty: FS – zasięg płomienia na drabince, THR – całkowite ciepło wydzielone w ciągu 1200 s, HRR – szybkość wydzielania ciepła, FIGRA – wskaźnik szybkości wzrostu pożaru.
Klasy dodatkowe: s, d, a
Dla klas B1ca, B2ca, Cca i Dca producent deklaruje także trzy klasyfikacje dodatkowe. Dla Eca i Fca nie są one przewidziane – dlatego na takich kablach widnieje sama litera klasy.
- s – dym (pomiar w EN 50399, dla s1a/s1b także EN 61034-2): s1 to całkowita produkcja dymu TSP ≤ 50 m² i szczytowa szybkość SPR ≤ 0,25 m²/s; s1a dodatkowo przepuszczalność światła ≥ 80% w komorze EN 61034-2, s1b – od 60% do poniżej 80%; s2 to TSP ≤ 400 m² i SPR ≤ 1,5 m²/s; s3 – gdy nie spełniono s1 ani s2.
- d – płonące krople: d0 – brak płonących kropli przez 1200 s; d1 – brak kropli płonących dłużej niż 10 s; d2 – pozostałe.
- a – kwasowość gazów wg EN 60754-2: a1 – przewodność < 2,5 µS/mm i pH > 4,3; a2 – przewodność < 10 µS/mm i pH > 4,3; a3 – pozostałe.
Klasa a1 jest w praktyce osiągana przez kable bezhalogenowe. Kabel z PVC zwykle dostaje a3, ponieważ podczas spalania wydziela chlorowodór. Więcej o materiałach bezhalogenowych piszemy w artykule Kable bezhalogenowe HF.
Na czym polega badanie EN 50399
EN 50399 to badanie wiązki kabli zamocowanych na pionowej drabince w komorze o wysokości kilku metrów. Palnik gazowy pali dolną część wiązki przez 20 minut (1200 s), a aparatura mierzy w kanale wyciągowym ciepło i dym, oceniając też wysokość zniszczenia kabli i obecność płonących kropli. Dla klasy B1ca stosuje się mocniejszy palnik 30 kW, dla B2ca, Cca i Dca – 20,5 kW. Liczba odcinków kabla na drabince zależy od średnicy, dzięki czemu cienki i gruby kabel są oceniane przy porównywalnej ilości materiału palnego.
Wynik badania dotyczy konkretnej konstrukcji kabla. Dlatego ta sama „nazwa” (np. YDY albo NHXH) może u dwóch producentów mieć różne euroklasy – decyduje DoP, nie oznaczenie typu.
Gdzie jakie klasy stosuje się w Polsce
Polskie przepisy techniczno-budowlane, w tym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, nie przypisują jednej euroklasy kabla każdemu rodzajowi budynku; wymagania szczegółowe wynikają z WT i uzgodnień ppoż. Klasę ustala projektant, często w uzgodnieniu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i na podstawie scenariusza pożarowego, wymagań inwestora lub ubezpieczyciela. W praktyce projektowej najczęściej spotyka się następujące podejście:
- Eca – instalacje w domach jednorodzinnych i mieszkaniach, obwody prowadzone w tynku lub rurkach.
- Dca – hale przemysłowe i magazyny o niewielkiej liczbie osób, trasy o małym zagęszczeniu kabli.
- Cca-s1,d1,a1 lub podobna – obiekty użyteczności publicznej, biurowce, szkoły, szpitale, trasy kablowe w pionach.
- B2ca-s1a,d1,a1 lub wyższa – drogi ewakuacyjne, budynki wysokie i wysokościowe, obiekty z dużą liczbą osób, tunele.
Duże zagęszczenie kabli na korytkach zwiększa ilość paliwa na trasie, dlatego na długich ciągach w szachtach i korytarzach warto podnieść klasę, nawet jeśli projekt minimalnie dopuszcza niższą. O planowaniu tras piszemy w artykule Systemy tras kablowych.
DoP, znak CE i etykieta na bębnie
Deklaracja właściwości użytkowych (DoP) to dokument producenta, w którym deklaruje on euroklasę kabla zgodnie z EN 50575. Na etykiecie bębna lub opakowania powinny się znaleźć: znak CE, nazwa i adres producenta, identyfikator typu, numer DoP, klasa reakcji na ogień, numer normy zharmonizowanej i – dla klas wymagających udziału jednostki notyfikowanej – jej numer. System oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych zależy od klasy: dla Aca, B1ca, B2ca i Cca to system 1+ (certyfikat jednostki notyfikowanej i nadzór nad produkcją), dla Dca i Eca – system 3 (badanie typu w notyfikowanym laboratorium), a dla Fca – system 4.
Na samej powłoce kabla producent zwykle nadrukowuje typ, przekrój, napięcie i często także euroklasę. Pełne informacje są jednak na etykiecie i w DoP – to te dokumenty powinny trafić do dokumentacji powykonawczej.
Jak wybrać kabel – check-lista
- Sprawdź w projekcie wymaganą euroklasę oraz klasy dodatkowe s, d i a.
- Porównaj z DoP konkretnego wyrobu – nie z nazwą typu ani opisem w sklepie.
- Upewnij się, że na etykiecie są znak CE, numer DoP i numer normy EN 50575.
- Jeżeli obwód ma działać w czasie pożaru, sprawdź osobno odporność ogniową (PH, E30/E90) – euroklasa tego nie obejmuje.
- Dobierz przekrój i sposób ułożenia zgodnie z PN-HD 60364-5-52 – zob. dobór przekroju przewodów.
- Zachowaj DoP i zdjęcia etykiet do odbioru instalacji.
Kable i trasy kablowe w automatics.pro
W kategorii Przewody i kable znajdziesz wyroby z deklarowaną klasą reakcji na ogień, a do ich prowadzenia – korytka siatkowe marki Cablofil i pozostałe elementy z działu prowadzenie i mocowanie kabli. Podstawy oznaczeń kabli opisaliśmy w artykule Kable i przewody, a pełną ofertę znajdziesz w sklepie.