··PolskiEnglish
Region i język

Ceny brutto z VAT kraju dostawy.

KatalogDostawa i płatnościZapytanie ofertoweKonfiguratoryArtykuły +48 793 996 171
Opublikowano: ·16 min czytania

Euroklasy kabli wg CPR: Aca–Fca, klasy s, d, a i deklaracja DoP

Co oznaczają klasy Eca, Dca, Cca i B2ca-s1,d0,a1 na bębnie kabla, jak bada się je wg EN 50399 i EN 60332-1-2 oraz jak czytać DoP i oznakowanie CE.

Spis treści
Euroklasy reakcji na ogień, kabel w płomieniu z dymem i płonącymi kroplami, kwasowość i deklaracja właściwości użytkowych

Od lipca 2017 roku każdy kabel i przewód przeznaczony do stałego montażu w budynkach, wprowadzany na rynek UE, musi mieć deklarowaną klasę reakcji na ogień. Na bębnie pojawił się więc zapis w rodzaju „Eca” albo „B2ca-s1,d0,a1”, a w dokumentach – deklaracja właściwości użytkowych. Wyjaśniamy, co oznaczają poszczególne litery, jakimi badaniami są potwierdzane i jak czytać etykietę, żeby świadomie dobrać kabel do obiektu.

Skąd wzięły się euroklasy kabli

Podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011, czyli CPR (Construction Products Regulation), które jest stopniowo zastępowane nowym rozporządzeniem (UE) 2024/3110. Kable stałe w obiektach budowlanych są wyrobem budowlanym, a dla nich obowiązuje norma zharmonizowana EN 50575 – kable elektroenergetyczne, sterownicze i telekomunikacyjne do zastosowań ogólnych w obiektach budowlanych, objęte wymaganiami dotyczącymi reakcji na ogień. Okres współistnienia zakończył się 1 lipca 2017 r.; od tego dnia producent musi wystawić deklarację właściwości użytkowych (DoP) i oznakować wyrób znakiem CE.

Klasy i kryteria określa rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/364, a sposób klasyfikacji – norma EN 13501-6. Ważne: euroklasa mówi o tym, jak kabel zachowuje się jako paliwo w pożarze (rozprzestrzenianie płomienia, ciepło, dym, krople, kwasowość). Nie mówi nic o tym, czy obwód będzie działał w ogniu – to jest odporność ogniowa, badana innymi metodami (np. EN 50200) i oznaczana symbolami PH lub E30/E90.

Klasy główne: od Aca do Fca

Siedem klas głównych tworzy skalę od wyrobu praktycznie niepalnego do wyrobu, którego właściwości nie zbadano. Klasy B1ca–Eca wymagają co najmniej próby pojedynczego kabla według EN 60332-1-2 (pionowa próbka, palnik 1 kW); klasa Aca – wyłącznie EN ISO 1716. Klasy B1ca–Dca wymagają dodatkowo badania wiązki kabli według EN 50399.

KlasaBadaniaNajważniejsze kryteria (rozp. 2016/364)Typowe zastosowanie w praktyce
AcaEN ISO 1716ciepło spalania PCS ≤ 2,0 MJ/kgnp. kable z izolacją mineralną, rzadko spotykane
B1caEN 50399 (palnik 30 kW) + EN 60332-1-2FS ≤ 1,75 m; THR ≤ 10 MJ; szczyt HRR ≤ 20 kW; FIGRA ≤ 120 W/sobiekty o najwyższych wymaganiach, tunele
B2caEN 50399 (20,5 kW) + EN 60332-1-2FS ≤ 1,5 m; THR ≤ 15 MJ; szczyt HRR ≤ 30 kW; FIGRA ≤ 150 W/sdrogi ewakuacyjne, budynki wysokie, obiekty użyteczności publicznej
CcaEN 50399 (20,5 kW) + EN 60332-1-2FS ≤ 2,0 m; THR ≤ 30 MJ; szczyt HRR ≤ 60 kW; FIGRA ≤ 300 W/sbiura, szkoły, szpitale, trasy kablowe w szachtach
DcaEN 50399 (20,5 kW) + EN 60332-1-2THR ≤ 70 MJ; szczyt HRR ≤ 400 kW; FIGRA ≤ 1300 W/sobiekty o mniejszym ryzyku, budynki przemysłowe
EcaEN 60332-1-2płomień na próbce ≤ 425 mmstandardowe przewody PVC w budownictwie mieszkaniowym
Fca–brak określonych właściwościnie do stałego montażu tam, gdzie wymagana jest klasa

Skróty: FS – zasięg płomienia na drabince, THR – całkowite ciepło wydzielone w ciągu 1200 s, HRR – szybkość wydzielania ciepła, FIGRA – wskaźnik szybkości wzrostu pożaru.

Klasy dodatkowe: s, d, a

Dla klas B1ca, B2ca, Cca i Dca producent deklaruje także trzy klasyfikacje dodatkowe. Dla Eca i Fca nie są one przewidziane – dlatego na takich kablach widnieje sama litera klasy.

  • s – dym (pomiar w EN 50399, dla s1a/s1b także EN 61034-2): s1 to całkowita produkcja dymu TSP ≤ 50 m² i szczytowa szybkość SPR ≤ 0,25 m²/s; s1a dodatkowo przepuszczalność światła ≥ 80% w komorze EN 61034-2, s1b – od 60% do poniżej 80%; s2 to TSP ≤ 400 m² i SPR ≤ 1,5 m²/s; s3 – gdy nie spełniono s1 ani s2.
  • d – płonące krople: d0 – brak płonących kropli przez 1200 s; d1 – brak kropli płonących dłużej niż 10 s; d2 – pozostałe.
  • a – kwasowość gazów wg EN 60754-2: a1 – przewodność < 2,5 µS/mm i pH > 4,3; a2 – przewodność < 10 µS/mm i pH > 4,3; a3 – pozostałe.

Klasa a1 jest w praktyce osiągana przez kable bezhalogenowe. Kabel z PVC zwykle dostaje a3, ponieważ podczas spalania wydziela chlorowodór. Więcej o materiałach bezhalogenowych piszemy w artykule Kable bezhalogenowe HF.

Na czym polega badanie EN 50399

EN 50399 to badanie wiązki kabli zamocowanych na pionowej drabince w komorze o wysokości kilku metrów. Palnik gazowy pali dolną część wiązki przez 20 minut (1200 s), a aparatura mierzy w kanale wyciągowym ciepło i dym, oceniając też wysokość zniszczenia kabli i obecność płonących kropli. Dla klasy B1ca stosuje się mocniejszy palnik 30 kW, dla B2ca, Cca i Dca – 20,5 kW. Liczba odcinków kabla na drabince zależy od średnicy, dzięki czemu cienki i gruby kabel są oceniane przy porównywalnej ilości materiału palnego.

Wynik badania dotyczy konkretnej konstrukcji kabla. Dlatego ta sama „nazwa” (np. YDY albo NHXH) może u dwóch producentów mieć różne euroklasy – decyduje DoP, nie oznaczenie typu.

Gdzie jakie klasy stosuje się w Polsce

Polskie przepisy techniczno-budowlane, w tym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, nie przypisują jednej euroklasy kabla każdemu rodzajowi budynku; wymagania szczegółowe wynikają z WT i uzgodnień ppoż. Klasę ustala projektant, często w uzgodnieniu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i na podstawie scenariusza pożarowego, wymagań inwestora lub ubezpieczyciela. W praktyce projektowej najczęściej spotyka się następujące podejście:

  • Eca – instalacje w domach jednorodzinnych i mieszkaniach, obwody prowadzone w tynku lub rurkach.
  • Dca – hale przemysłowe i magazyny o niewielkiej liczbie osób, trasy o małym zagęszczeniu kabli.
  • Cca-s1,d1,a1 lub podobna – obiekty użyteczności publicznej, biurowce, szkoły, szpitale, trasy kablowe w pionach.
  • B2ca-s1a,d1,a1 lub wyższa – drogi ewakuacyjne, budynki wysokie i wysokościowe, obiekty z dużą liczbą osób, tunele.

Duże zagęszczenie kabli na korytkach zwiększa ilość paliwa na trasie, dlatego na długich ciągach w szachtach i korytarzach warto podnieść klasę, nawet jeśli projekt minimalnie dopuszcza niższą. O planowaniu tras piszemy w artykule Systemy tras kablowych.

DoP, znak CE i etykieta na bębnie

Deklaracja właściwości użytkowych (DoP) to dokument producenta, w którym deklaruje on euroklasę kabla zgodnie z EN 50575. Na etykiecie bębna lub opakowania powinny się znaleźć: znak CE, nazwa i adres producenta, identyfikator typu, numer DoP, klasa reakcji na ogień, numer normy zharmonizowanej i – dla klas wymagających udziału jednostki notyfikowanej – jej numer. System oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych zależy od klasy: dla Aca, B1ca, B2ca i Cca to system 1+ (certyfikat jednostki notyfikowanej i nadzór nad produkcją), dla Dca i Eca – system 3 (badanie typu w notyfikowanym laboratorium), a dla Fca – system 4.

Na samej powłoce kabla producent zwykle nadrukowuje typ, przekrój, napięcie i często także euroklasę. Pełne informacje są jednak na etykiecie i w DoP – to te dokumenty powinny trafić do dokumentacji powykonawczej.

Jak wybrać kabel – check-lista

  1. Sprawdź w projekcie wymaganą euroklasę oraz klasy dodatkowe s, d i a.
  2. Porównaj z DoP konkretnego wyrobu – nie z nazwą typu ani opisem w sklepie.
  3. Upewnij się, że na etykiecie są znak CE, numer DoP i numer normy EN 50575.
  4. Jeżeli obwód ma działać w czasie pożaru, sprawdź osobno odporność ogniową (PH, E30/E90) – euroklasa tego nie obejmuje.
  5. Dobierz przekrój i sposób ułożenia zgodnie z PN-HD 60364-5-52 – zob. dobór przekroju przewodów.
  6. Zachowaj DoP i zdjęcia etykiet do odbioru instalacji.

Kable i trasy kablowe w automatics.pro

W kategorii Przewody i kable znajdziesz wyroby z deklarowaną klasą reakcji na ogień, a do ich prowadzenia – korytka siatkowe marki Cablofil i pozostałe elementy z działu prowadzenie i mocowanie kabli. Podstawy oznaczeń kabli opisaliśmy w artykule Kable i przewody, a pełną ofertę znajdziesz w sklepie.

Najczęstsze pytania

Co to jest kabel, a co przewód?
W polskiej praktyce przewód to zwykle wyrób o prostszej budowie i napięciu do 450/750 V, a kabel ma dodatkową powłokę ochronną i napięcie 0,6/1 kV lub wyższe. Dla CPR to rozróżnienie nie ma znaczenia – euroklasę deklaruje się dla obu rodzajów, jeśli są przeznaczone do stałego montażu w budynku.
Czy przewód YDY w klasie Eca można stosować w budynku biurowym?
Przepisy nie zabraniają tego wprost, ale o wymaganej klasie decyduje projekt i uzgodnienia ppoż. W biurowcach i obiektach publicznych projektanci często wymagają co najmniej Cca z klasami dodatkowymi s1, d1, a1.
Czym różni się B2ca od kabla ognioodpornego?
B2ca opisuje reakcję na ogień, czyli ograniczone rozprzestrzenianie płomienia, ciepła i dymu. Kabel ognioodporny ma dodatkowo zachować ciągłość obwodu w pożarze, co potwierdzają osobne badania, np. EN 50200 (klasy PH).
Gdzie znaleźć deklarację właściwości użytkowych kabla?
Numer DoP jest na etykiecie bębna lub opakowania, a samą deklarację producent udostępnia zwykle na swojej stronie internetowej lub na żądanie. Warto ją dołączyć do dokumentacji powykonawczej.
Co oznacza zapis s1a, d0, a1?
s1a to niska emisja dymu i wysoka przepuszczalność światła, d0 – brak płonących kropli w czasie badania, a1 – najniższa kwasowość gazów spalinowych wg EN 60754-2. Taki zestaw zwykle mają kable bezhalogenowe w klasie B2ca lub Cca.

← Wszystkie artykuły