··PolskiEnglish
Region i język

Ceny brutto z VAT kraju dostawy.

KatalogDostawa i płatnościZapytanie ofertoweKonfiguratoryArtykuły +48 793 996 171
Opublikowano: ·6 min czytania·Autor:

Rozdzielnica według PN-EN 61439: weryfikacja projektu, weryfikacja wyrobu, tabliczka i deklaracja zgodności

Seria PN-EN 61439 określa, jak projektuje się, bada i dokumentuje rozdzielnice niskiego napięcia. Wyjaśniamy podział ról, rodzaje weryfikacji i to, jakie dokumenty powinien otrzymać zamawiający.

Spis treści
Weryfikacja rozdzielnicy wg PN-EN 61439 – rozdzielnica, tabliczka znamionowa, próba nagrzewania i deklaracja zgodności

Rozdzielnica niskiego napięcia to nie tylko obudowa z aparatami. To zestaw, za którego bezpieczeństwo ktoś odpowiada: musi wytrzymać prąd roboczy bez przegrzania, prąd zwarciowy bez zniszczenia i zapewnić ochronę przed porażeniem. Wymagania dla takich zestawów określa seria norm PN-EN 61439 (w nowszych wydaniach z oznaczeniem PN-EN IEC 61439). Poniżej wyjaśniamy, co w praktyce oznacza zapis „rozdzielnica zgodna z PN-EN 61439” i na co zwrócić uwagę przy odbiorze.

Części normy: która dotyczy Twojej rozdzielnicy

Seria składa się z części ogólnej i części szczegółowych dla różnych rodzajów zestawów:

CzęśćZakres
61439-1Postanowienia ogólne — stosowana zawsze razem z częścią szczegółową
61439-2Rozdzielnice i sterownice do rozdziału energii (tzw. PSC) — rozdzielnice główne, przemysłowe
61439-3Rozdzielnice tablicowe przeznaczone do obsługi przez osoby postronne (DBO) — typowe rozdzielnice mieszkaniowe i biurowe
61439-4Zestawy dla placów budowy (ACS)
61439-5Zestawy do rozdziału energii w sieciach publicznych
61439-6Systemy szynoprzewodów

Rozdzielnica w mieszkaniu, do której dostęp mają mieszkańcy, podlega zwykle części 3, a rozdzielnica główna budynku obsługiwana przez wykwalifikowany personel — części 2. Wybór części wpływa na wymagania, m.in. dotyczące ochrony przed dotykiem i sposobu obsługi.

Producent oryginalny i producent zestawu

Norma rozróżnia dwie role:

  • Producent oryginalny — opracowuje system rozdzielnic (obudowy, szyny, wsporniki, sposoby montażu aparatów) i przeprowadza dla niego weryfikację projektu. Dla systemu Legrand XL3 producentem oryginalnym jest Legrand.
  • Producent zestawu — tablicowiec, który na podstawie systemu i instrukcji producenta oryginalnego buduje konkretną rozdzielnicę i odpowiada za nią jako za gotowy wyrób.

To producent zestawu podpisuje się pod rozdzielnicą — umieszcza tabliczkę znamionową i wystawia dokumenty. Może korzystać z weryfikacji projektu wykonanej przez producenta oryginalnego, pod warunkiem że buduje zestaw zgodnie z jego instrukcjami i nie wprowadza zmian wykraczających poza przebadane konfiguracje.

Weryfikacja projektu

Weryfikacja projektu potwierdza, że dany projekt rozdzielnicy spełnia wymagania normy. Obejmuje m.in. wytrzymałość materiałów i części, stopień ochrony obudowy, odstępy izolacyjne powietrzne i powierzchniowe, ochronę przed porażeniem i ciągłość obwodu ochronnego, właściwości dielektryczne, przyrost temperatury, wytrzymałość zwarciową, kompatybilność elektromagnetyczną i działanie mechaniczne. Norma dopuszcza trzy metody weryfikacji, zależnie od cechy:

  • badanie (próba na egzemplarzu),
  • porównanie z projektem odniesienia, który został przebadany,
  • ocenę — obliczenia lub zastosowanie reguł projektowych z odpowiednim marginesem bezpieczeństwa.

Najtrudniejsze w praktyce są przyrost temperatury i wytrzymałość zwarciowa. Dlatego tak ważne jest stosowanie systemów, dla których producent oryginalny udostępnia przebadane konfiguracje i dane do obliczeń (np. dopuszczalne straty mocy w obudowie).

Weryfikacja wyrobu

Weryfikację wyrobu (dawniej: próby wyrobu) przeprowadza producent zestawu dla każdej wykonanej rozdzielnicy. Służy wykryciu błędów wykonania. Obejmuje m.in.:

  • oględziny: stopień ochrony, odstępy izolacyjne, oznakowanie, kompletność;
  • sprawdzenie połączeń, zwłaszcza momentów dokręcenia zacisków (wyrywkowo);
  • sprawdzenie obwodu ochronnego i ciągłości połączeń ochronnych;
  • próbę napięciową wytrzymywaną i/lub pomiar rezystancji izolacji zgodnie z wymaganiami normy;
  • sprawdzenie działania mechanicznego i, gdzie to potrzebne, elektrycznego (blokady, sterowanie).

Wynikiem jest protokół weryfikacji wyrobu, który powinien trafić do zamawiającego razem z rozdzielnicą.

Parametry znamionowe: co powinien określić zamawiający

ParametrZnaczenie
UnNapięcie znamionowe zestawu
InAPrąd znamionowy zestawu
IncPrąd znamionowy obwodu
RDFZnamionowy współczynnik obciążenia — jaka część prądu znamionowego obwodów może płynąć jednocześnie i długotrwale
Icw / Ipk / IccPrąd zwarciowy krótkotrwały, szczytowy i warunkowy — wytrzymałość zwarciowa zestawu
IP, IKStopień ochrony obudowy i odporność na uderzenia
Forma podziału wewnętrznegoW rozdzielnicach części 2 — stopień oddzielenia przedziałów (np. 1, 2b, 4b)

Projektant lub inwestor powinien podać przynajmniej spodziewany prąd zwarciowy w miejscu zainstalowania, warunki środowiskowe (temperatura, wilgoć, miejsce montażu) i wymagany stopień ochrony. Bez tych danych producent zestawu nie ma podstaw do weryfikacji.

Tabliczka znamionowa i dokumentacja

Każda rozdzielnica powinna mieć trwałą tabliczkę z danymi producenta zestawu, oznaczeniem typu lub numerem identyfikacyjnym, datą produkcji i odniesieniem do właściwej części normy (np. PN-EN 61439-2). Do rozdzielnicy dołącza się:

  • schematy i wykaz aparatów,
  • protokół weryfikacji wyrobu,
  • deklarację zgodności UE — rozdzielnica niskiego napięcia jest wyrobem objętym dyrektywą niskonapięciową 2014/35/UE i dyrektywą EMC, a zgodność oznacza się znakiem CE,
  • instrukcję obsługi i konserwacji, jeśli zawiera elementy wymagające obsługi.
Praktyczna wskazówka: przy odbiorze rozdzielnicy porównaj aparaty na schemacie z zamontowanymi, sprawdź opisy obwodów i tabliczkę. Rozbieżności łatwiej wyjaśnić przed montażem niż po podłączeniu instalacji.

Zmiany w rozdzielnicy po odbiorze

Dołożenie aparatu czy wymiana wyłącznika na większy zmienia warunki, dla których zestaw zweryfikowano (np. straty mocy, prąd w szynach). Osoba wprowadzająca istotne zmiany przejmuje odpowiedzialność za ich zgodność z normą. Przy większej rozbudowie warto skontaktować się z producentem zestawu lub przeprowadzić weryfikację ponownie.

Typowe nieporozumienia

  • „Obudowa jest zgodna z normą, więc rozdzielnica też”. Zgodność pustej obudowy z PN-EN 62208 nie oznacza zgodności zestawu z PN-EN 61439. Za zestaw odpowiada producent zestawu.
  • „Aparaty mają CE, więc wystarczy”. Znak CE na wyłącznikach dotyczy aparatów, a nie sposobu ich połączenia, chłodzenia i wytrzymałości zwarciowej szyn w konkretnej obudowie.
  • „Protokół pomiarów instalacji zastępuje weryfikację wyrobu”. Pomiary odbiorcze instalacji według PN-HD 60364-6 i weryfikacja wyrobu rozdzielnicy to dwa różne dokumenty o różnym zakresie.

Dla zamawiającego najważniejszy wniosek jest prosty: pytaj nie o to, czy „aparaty są dobre”, ale kto jest producentem zestawu, na jakim systemie zbudowano rozdzielnicę i jakie dokumenty weryfikacji zostaną przekazane. Rzetelny tablicowiec odpowie na te pytania bez trudu, a jego odpowiedzi warto zapisać w zamówieniu. Takie podejście ułatwia też późniejszy odbiór przez inspektora nadzoru i ubezpieczyciela obiektu.

Systemy rozdzielnic w automatics.pro

W katalogu znajdziesz systemy Legrand XL3 (od małych rozdzielnic modułowych po szafy XL3 4000 i 6300) oraz rozdzielnice modułowe Practibox S, wraz z akcesoriami: szynami, wspornikami i osłonami — w kategoriach szafy i obudowy rozdzielcze, rozdzielnice modułowe i szyny zbiorcze i rozdział prądu. O procesie produkcji piszemy w artykule produkcja i montaż rozdzielnic, a projekt możesz zacząć w konfiguratorze rozdzielnicy.

Najczęstsze pytania

Kto odpowiada za zgodność rozdzielnicy z PN-EN 61439?
Producent zestawu, czyli tablicowiec, który zbudował rozdzielnicę i umieścił na niej tabliczkę znamionową. Może korzystać z weryfikacji projektu producenta oryginalnego systemu, jeśli postępuje zgodnie z jego instrukcjami.
Czym różni się weryfikacja projektu od weryfikacji wyrobu?
Weryfikacja projektu potwierdza, że projekt rozdzielnicy spełnia wymagania normy (np. przyrost temperatury, wytrzymałość zwarciowa). Weryfikację wyrobu przeprowadza się dla każdej wykonanej rozdzielnicy, aby wykryć błędy wykonania.
Która część normy dotyczy rozdzielnicy mieszkaniowej?
Zwykle część 3 — rozdzielnice tablicowe przeznaczone do obsługi przez osoby postronne (DBO).
Jakie dokumenty powinienem otrzymać z rozdzielnicą?
Schematy i wykaz aparatów, protokół weryfikacji wyrobu, deklarację zgodności UE oraz instrukcję, jeśli rozdzielnica wymaga obsługi lub konserwacji.

← Wszystkie artykuły