··PolskiEnglish
Region i język

Ceny brutto z VAT kraju dostawy.

KatalogDostawa i płatnościZapytanie ofertoweKonfiguratoryArtykuły +48 793 996 171
Opublikowano: ·6 min czytania

Dobór obudowy rozdzielnicy: podtynkowa, natynkowa, stojąca oraz stopień IP i IK

Obudowa decyduje o bezpieczeństwie, trwałości i wygodzie serwisu rozdzielnicy. Omawiamy rodzaje obudów, materiały, oznaczenia IP i IK oraz to, jak policzyć potrzebne miejsce.

Spis treści
Obudowy rozdzielnic: podtynkowa, natynkowa i stojąca oraz odporność na wodę i uderzenia (IP, IK)

Obudowa rozdzielnicy chroni aparaturę przed wnikaniem ciał obcych i wody, ludzi przed dotykiem części czynnych, a całość przed uszkodzeniami mechanicznymi. Wpływa też na temperaturę wewnątrz, a więc na pracę aparatów. Puste obudowy do rozdzielnic niskiego napięcia opisuje norma PN-EN 62208, stopnie ochrony IP — PN-EN 60529, a odporność na uderzenia IK — PN-EN 62262. Poniżej przechodzimy przez kolejne decyzje przy wyborze obudowy.

Rodzaj montażu

RodzajZastosowanieNa co uważać
Podtynkowa (wnękowa)Mieszkania, domy, biura — estetyka, oszczędność miejscaGłębokość wnęki, ściany nośne i ognioodporne, miejsce na kable w ścianie
NatynkowaGaraże, kotłownie, pomieszczenia techniczne, modernizacjeWprowadzenie kabli (dławnice, korytka), IP przy wprowadzeniach
Wisząca szafa metalowaRozdzielnice przemysłowe i sterownicze średniej wielkościNośność ściany, otwieranie drzwi, dostęp do wnętrza
Stojąca (wolnostojąca)Rozdzielnice główne, duże prądy, wiele pólCokół, transport, przestrzeń obsługi przed szafą, rozbudowa w szeregu

Materiał: tworzywo czy stal

  • Tworzywo (np. rozdzielnice modułowe Practibox S, obudowy hermetyczne) — lekkie, izolacyjne (często II klasa ochronności), odporne na korozję. Dobre do mieszkań i pomieszczeń wilgotnych.
  • Poliester wzmacniany (np. obudowy Marina) — odporny na chemikalia i warunki zewnętrzne, izolacyjny; stosowany w przemyśle i na zewnątrz.
  • Stal malowana (np. szafki Atlantic, system XL3) — wytrzymała mechanicznie, dobrze odprowadza ciepło, wymaga połączenia z przewodem ochronnym.
  • Stal nierdzewna — przemysł spożywczy, chemiczny, środowiska agresywne, częste mycie.

Stopień ochrony IP

Kod IP składa się z dwóch cyfr: pierwsza określa ochronę przed ciałami stałymi i dotykiem (0–6), druga — przed wodą (0–9). Typowe wartości dla rozdzielnic:

MiejsceTypowy stopień
Mieszkanie, biuro (sucho)IP30–IP40
Garaż, piwnica, pomieszczenie techniczneIP41–IP44
Zewnątrz pod zadaszeniem, plac budowyIP44–IP55
Zewnątrz bez zadaszenia, hale z myciemIP65–IP66

Stopień IP dotyczy obudowy zamkniętej i poprawnie zmontowanej. Każde wprowadzenie kabla bez odpowiedniej dławnicy i każdy wycięty otwór obniża ochronę. Szczegóły kodu IP wyjaśniamy w artykule stopnie ochrony IP, a wybór między IP44 a IP54 — w artykule IP44 czy IP54.

Odporność na uderzenia IK

Kod IK (PN-EN 62262) określa energię uderzenia, którą obudowa wytrzymuje:

KodEnergia uderzeniaPrzykład zastosowania
IK061 JWnętrza mieszkalne
IK072 JBiura, korytarze
IK085 JPomieszczenia techniczne, garaże
IK0910 JHale, magazyny, miejsca publiczne
IK1020 JMiejsca narażone na wandalizm, ruch wózków, zewnątrz

Drzwi transparentne mają często niższą odporność niż drzwi pełne — przy ryzyku uszkodzeń mechanicznych wybierz drzwi pełne lub wzmocnione.

Ile miejsca potrzeba

Rozdzielnice modułowe

Liczbę modułów sumuje się z szerokości aparatów (wyłącznik 1P zwykle 1 moduł o szerokości 17,5 mm, RCD 4P — 4 moduły, SPD 4P — 4 moduły, listwy zaciskowe — zależnie od modelu) i dodaje rezerwę, zwykle 20–30%. Pamiętaj o miejscu na listwy N i PE oraz o przestrzeni na zgięcie przewodów.

Szafy

W szafach przemysłowych liczy się nie tylko powierzchnia płyty montażowej, ale też miejsce na korytka grzebieniowe, listwy zaciskowe i promień gięcia kabli zasilających. Kable o dużym przekroju potrzebują przestrzeni przy wprowadzeniu — zbyt płytka szafa to problem przy podłączeniu.

Ciepło w obudowie

Aparaty wydzielają ciepło — producenci podają straty mocy w watach. Zamknięta obudowa o wysokim IP oddaje ciepło gorzej niż obudowa wentylowana. Gdy temperatura wewnątrz przekracza dopuszczalną dla aparatów, wyłączniki zaczynają działać przy niższych prądach, a ich trwałość spada. Rozwiązania:

  • większa obudowa lub obudowa metalowa,
  • rozłożenie aparatów o dużych stratach,
  • kratki wentylacyjne z filtrami (z uwzględnieniem wymaganego IP),
  • wentylatory z termostatem lub klimatyzator szafowy w trudnych warunkach.

Producenci systemów rozdzielnic podają dopuszczalne straty mocy dla obudów — korzysta się z nich przy weryfikacji przyrostu temperatury według PN-EN 61439, o której piszemy w artykule rozdzielnica według PN-EN 61439.

Dodatkowe kryteria

  • Odporność na UV — przy montażu na zewnątrz tworzywo musi być do tego przeznaczone.
  • Zamki — kluczyk, wkładka patentowa, uchwyt na kłódkę; w miejscach dostępnych dla osób postronnych drzwi zamykane.
  • Klasa ochronności — obudowy izolacyjne pozwalają uzyskać II klasę ochronności rozdzielnicy.
  • Estetyka — w częściach reprezentacyjnych liczy się kolor i wykończenie drzwi.

Wprowadzenie kabli i dławnice

Miejsce i sposób wprowadzenia kabli warto zaplanować razem z obudową. Do obudów natynkowych i przemysłowych stosuje się dławnice kablowe dobrane do średnicy kabla i wymaganego IP; w obudowach modułowych — przepusty membranowe lub wyłamywane otwory. Kable wprowadzane od góry w pomieszczeniach wilgotnych mogą prowadzić wodę do wnętrza — w takich miejscach lepsze jest wprowadzenie od dołu lub z boku z pętlą ociekową. W dużych szafach stosuje się płyty dławnicowe, które można wyjąć i obrobić poza szafą. Dławnice i uchwyty kablowe znajdziesz w kategorii dławnice, uchwyty i opaski.

Przykładowe zestawienia

SytuacjaPropozycja
Mieszkanie, 12–20 obwodówRozdzielnica podtynkowa z tworzywa, 3–4 rzędy, IP30–40, drzwi pełne lub transparentne
Garaż w domu jednorodzinnymRozdzielnica natynkowa z tworzywa IP41–44, dławnice na wszystkich wprowadzeniach
Hala produkcyjnaSzafka stalowa IP55–66, IK08–IK10, płyta montażowa, wentylacja z termostatem
Zasilanie zewnętrzne (parking, oświetlenie terenu)Obudowa poliestrowa IP65–66 odporna na UV, zamek

Przy wyborze obudowy warto myśleć o całym cyklu życia rozdzielnicy. Obudowa, którą łatwo otworzyć, z wygodnym dostępem do zacisków i miejscem na opisy, skraca czas przeglądów i napraw. Zdejmowane osłony i płyty montażowe ułatwiają rozbudowę bez demontażu całości, a systemowe akcesoria tego samego producenta (szyny, wsporniki, maskownice) pozwalają dołożyć aparaty po latach bez dorabiania elementów. Tańsza obudowa bez tych udogodnień często okazuje się droższa w eksploatacji. Przed zakupem sprawdź więc w katalogu producenta, jakie akcesoria są dostępne dla danej serii obudów i czy seria jest nadal rozwijana.

Obudowy w automatics.pro

W kategorii rozdzielnice modułowe znajdziesz m.in. Legrand Practibox S i Nedbox, w kategorii szafy i obudowy rozdzielcze — szafki Atlantic i Marina oraz system XL3, a w kategorii wentylacja i klimatyzacja szaf — akcesoria do odprowadzania ciepła. Obudowę razem z aparaturą dobierzesz w konfiguratorze rozdzielnicy.

Najczęstsze pytania

Jaki stopień IP dla rozdzielnicy w garażu?
Zwykle IP41–IP44, a przy ryzyku zachlapania lub mycia — wyżej. Pamiętaj, że IP obniża każde wprowadzenie kabla bez dławnicy.
Co oznacza IK10?
Według PN-EN 62262 obudowa IK10 wytrzymuje uderzenie o energii 20 J. To najwyższy stopień w skali IK.
Obudowa z tworzywa czy metalowa?
Tworzywo jest lekkie, izolacyjne i odporne na korozję, dobre do mieszkań. Stal jest wytrzymalsza mechanicznie i lepiej odprowadza ciepło, dlatego dominuje w przemyśle i dużych rozdzielnicach.
Ile rezerwy modułów zostawić?
Zwykle 20–30% wolnych modułów, aby zmieścić przyszłe obwody, np. fotowoltaikę czy ładowarkę EV.

← Wszystkie artykuły