··PolskiEnglish
Region i język

Ceny brutto z VAT kraju dostawy.

KatalogDostawa i płatnościZapytanie ofertoweKonfiguratoryArtykuły +48 793 996 171
Opublikowano: ·6 min czytania·Autor:

Rozdzielnica do domu jednorodzinnego: ile obwodów i jakie zabezpieczenia

Dobrze zaplanowana rozdzielnica to wygoda na lata: awaria jednego obwodu nie wyłącza całego domu, a jest miejsce na fotowoltaikę i ładowarkę. Podpowiadamy, jak podzielić instalację i dobrać aparaturę.

Spis treści
Rozdzielnica w domu jednorodzinnym i obwody: oświetlenie, kuchnia z płytą indukcyjną i pompa ciepła

Rozdzielnica w domu jednorodzinnym to serce instalacji: rozdziela energię na obwody, chroni przewody przed przeciążeniem i zwarciem, a ludzi przed porażeniem. Wymagania dotyczące ochrony określa seria norm PN-HD 60364, ale sam podział na obwody i układ aparatury to w dużej mierze decyzje projektowe. Poniżej pokazujemy typowe rozwiązania, które sprawdzają się w nowych domach i przy modernizacji.

Zasada podstawowa: więcej obwodów, mniejsze skutki awarii

Każdy obwód ma własne zabezpieczenie nadprądowe. Im więcej obwodów, tym mniejsza część domu traci zasilanie przy zadziałaniu zabezpieczenia i tym łatwiej znaleźć usterkę. W praktyce w domu jednorodzinnym ok. 150 m² stosuje się zwykle kilkanaście do ponad dwudziestu obwodów.

Typowy podział na obwody

ObwódTypowe zabezpieczenieTypowy przewód Cu
Oświetlenie (osobno parter, piętro, zewnętrzne)B101,5 mm²
Gniazda ogólne (po kilka pomieszczeń na obwód)B162,5 mm²
Gniazda kuchenne nad blatemB16 (1–2 obwody)2,5 mm²
Płyta indukcyjna (3-fazowa lub 2-fazowa)wg instrukcji, np. 3 × B162,5 mm² lub wg producenta
Piekarnik, zmywarka, pralka, suszarka — każde osobnoB162,5 mm²
ŁazienkaB16 (gniazda), B10 (oświetlenie)2,5 / 1,5 mm²
Kotłownia / pompa ciepławg instrukcji urządzeniawg obliczeń
Gniazda zewnętrzne, brama, ogródB162,5 mm²
Rezerwa: ładowarka EV, fotowoltaika, magazyn energiiwg projektuwg obliczeń

Wartości w tabeli są orientacyjne. Zabezpieczenie zawsze dobiera się do obciążalności przewodu, sposobu ułożenia i długości obwodu — szczegóły w artykułach jak wybrać wyłącznik nadprądowy MCB i jak dobrać przekrój przewodów.

Ochrona różnicowoprądowa

PN-HD 60364-4-41 wymaga ochrony uzupełniającej wyłącznikiem różnicowoprądowym o IΔn nie większym niż 30 mA m.in. dla obwodów gniazd wtyczkowych o prądzie do 32 A. W łazienkach PN-HD 60364-7-701 wymaga takiej ochrony dla wszystkich obwodów. W praktyce w nowych domach chroni się RCD 30 mA praktycznie całą instalację odbiorczą.

Ile wyłączników RCD

  • Jeden RCD na cały dom — najtańszy, ale jedno doziemienie wyłącza wszystko, a prądy upływowe wielu urządzeń sumują się i mogą powodować zbędne zadziałania. Niezalecany.
  • Kilka RCD, każdy na grupę obwodów — popularny kompromis: np. 3–4 wyłączniki 4P lub 2P, z obwodami rozłożonymi tak, by oświetlenie danej strefy i gniazda nie były na tym samym RCD.
  • RCBO na każdy obwód — najwyższa selektywność: doziemienie wyłącza tylko jeden obwód. Droższe, ale wygodne. Porównanie w artykule RCD a RCBO.

Typ RCD dobiera się do odbiorników — dla zwykłych obwodów typ A, dla urządzeń z falownikami często F lub B. Więcej w artykule wyłącznik różnicowoprądowy typ AC, A, F czy B.

Ogranicznik przepięć i AFDD

Ogranicznik przepięć (SPD) typu 2, a przy instalacji odgromowej typu T1+T2, montuje się w rozdzielnicy głównej — chroni elektronikę całego domu. Zasady doboru opisujemy w artykule o ogranicznikach przepięć SPD.

Urządzenia do detekcji zwarć łukowych (AFDD, PN-EN 62606) wykrywają łuk elektryczny, np. w uszkodzonym przewodzie czy poluzowanym zacisku, którego nie wykryją MCB ani RCD. W domu jednorodzinnym ich stosowanie jest zalecane m.in. w sypialniach i w obwodach, gdzie skutki pożaru byłyby szczególnie groźne (np. konstrukcje drewniane).

Wyłącznik główny, sygnalizacja, rezerwa

  • Rozłącznik główny na początku rozdzielnicy pozwala bezpiecznie odłączyć całą instalację.
  • Lampki obecności faz ułatwiają diagnostykę.
  • Rezerwa miejsca — zaplanuj co najmniej 20–30% wolnych modułów. Fotowoltaika, ładowarka EV czy magazyn energii pojawiają się zwykle po kilku latach. Zasady zabezpieczania tych instalacji opisujemy w artykułach o zabezpieczeniu stacji ładowania EV i rozdzielnicy PV AC/DC.
  • Opis obwodów — każdy aparat podpisany, schemat w drzwiczkach rozdzielnicy.

Wybór obudowy

Rozdzielnica podtynkowa sprawdza się w częściach mieszkalnych, natynkowa — w garażu czy kotłowni. Liczba rzędów wynika z liczby modułów (aparat 1-biegunowy zajmuje zwykle 1 moduł, RCD 4P — 4 moduły, SPD 4P — 4 moduły) plus rezerwa. Dla domu z kilkunastoma obwodami, kilkoma RCD i SPD zwykle potrzeba 3–4 rzędów po 12 lub 18 modułów. Montaż i układanie przewodów opisujemy w artykułach jak złożyć rozdzielnicę elektryczną i montaż i łączenie przewodów w rozdzielnicy.

Kolejność aparatów w rozdzielnicy

Czytelny układ ułatwia montaż, serwis i późniejszą rozbudowę. Typowa kolejność od zasilania:

  1. rozłącznik główny (lub wyłącznik główny),
  2. ogranicznik przepięć z ewentualnym zabezpieczeniem,
  3. lampki obecności faz,
  4. wyłączniki różnicowoprądowe, a za każdym z nich jego grupa wyłączników nadprądowych,
  5. obwody urządzeń z własnymi RCBO lub zasilane poza RCD grupowymi (np. ładowarka EV),
  6. aparatura sterująca: styczniki, przekaźniki, programatory czasowe.
Typowa kolejność aparatów w rozdzielnicy domowej od zasilania: rozłącznik główny, ogranicznik przepięć, lampki faz, RCD z grupami MCB, obwody z RCBO, aparatura sterująca.1. Rozłącznik główny (lub wyłącznik główny)1Rozłącznik główny (lub wyłącznik główny)2. Ogranicznik przepięć (SPD)2Ogranicznik przepięć (SPD)3. Lampki obecności faz3Lampki obecności faz4. RCD, a za nim jego grupa MCB4RCD, a za nim jego grupa MCB5. Obwody z RCBO lub poza RCD (np. EV)5Obwody z RCBO lub poza RCD (np. EV)6. Sterowanie: styczniki, przekaźniki6Sterowanie: styczniki, przekaźniki
Kolejność aparatów w rozdzielnicy od strony zasilania — schemat do listy powyżej.

Szyny łączeniowe (grzebieniowe) przyspieszają montaż i porządkują połączenia między aparatami w rzędzie. Przewody N z każdej grupy RCD prowadzi się do osobnej listwy N lub zacisku — wspólna szyna N dla kilku RCD to częsta przyczyna niewyjaśnionych zadziałań.

Modernizacja starej instalacji

W starszych domach rozdzielnica często ma kilka bezpieczników i brak ochrony różnicowoprądowej. Przy wymianie warto sprawdzić stan przewodów (zwłaszcza aluminiowych i dwużyłowych bez przewodu ochronnego), rozdzielić przewody N i PE w odpowiednim miejscu instalacji i podzielić obwody tak, by nowa rozdzielnica rzeczywiście poprawiła bezpieczeństwo. Sama wymiana bezpieczników na wyłączniki nie usuwa wad instalacji. Po modernizacji wykonuje się pomiary i sprawdzenia odbiorcze według PN-HD 60364-6.

Skompletuj rozdzielnicę

Najszybciej zaplanujesz rozdzielnicę w konfiguratorze rozdzielnicy: wybierasz obwody, a konfigurator podpowiada aparaturę i obudowę. Gotowe elementy znajdziesz w kategoriach rozdzielnice modułowe (m.in. Legrand Practibox S), wyłączniki nadprądowe i wyłączniki różnicowoprądowe Legrand DX3, ograniczniki przepięć Legrand ON 300 oraz detektory zwarć łukowych AFDD.

Najczęstsze pytania

Ile obwodów powinien mieć dom jednorodzinny?
Nie ma jednej liczby. W domu ok. 150 m² stosuje się zwykle kilkanaście do ponad dwudziestu obwodów: osobne dla oświetlenia, grup gniazd, kuchni, łazienki i każdego dużego urządzenia, plus rezerwę.
Czy wystarczy jeden wyłącznik różnicowoprądowy na cały dom?
Nie jest to zalecane. Jedno doziemienie wyłącza wtedy cały dom, a prądy upływowe wielu urządzeń sumują się. Lepiej podzielić obwody na kilka RCD albo zastosować RCBO na każdy obwód.
Jakie zabezpieczenie dla obwodu gniazd?
Najczęściej wyłącznik B16 przy przewodzie Cu 2,5 mm² i ochrona RCD 30 mA. Wartość zabezpieczenia zawsze sprawdza się dla obciążalności przewodu i sposobu ułożenia.
Ile wolnego miejsca zostawić w rozdzielnicy?
Praktycznie 20–30% wolnych modułów, aby zmieścić w przyszłości zabezpieczenia fotowoltaiki, ładowarki EV czy magazynu energii.

← Wszystkie artykuły